Το Κοινοβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες που διευκολύνουν την πρόσβαση σε νέες φυτά που είναι ανθεκτικά στο κλίμα και τα παράσιτα, δίνουν υψηλότερες αποδόσεις και απαιτούν λιγότερα φυτοφάρμακα.
Οι τροποποιημένοι κανόνες για τις νέες γονιδιωματικές τεχνικές (NGT) συμφωνήθηκαν προσωρινά μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2025. Οι νέοι κανόνες της ΕΕ σηματοδοτούν μια στροφή προς τη ρύθμιση των φυτών με βάση το πώς τελικά μοιάζουν γενετικά και όχι πώς φτιάχνονται. Τα φυτά με NGT πρέπει να χωρίζονται σε δύο κατηγορίες με διαφορετικές νομικές υποχρεώσεις.
- NGT-1 — Αυτή η κατηγορία είναι για φυτά με περιορισμένο αριθμό και είδος αλλαγών που θα μπορούσαν να έχουν συμβεί μέσω της συμβατικής αναπαραγωγής. Μόλις επαληθευτεί ότι πληρούν τα κριτήρια για την κατάσταση NGT-1, θα αντιμετωπίζονται όπως τα συμβατικά φυτά.
*Με βάση αίτημα του Κοινοβουλίου, τα φυτά που κατασκευάστηκαν για την ανοχή των ζιζανίων ή για την παραγωγή εντομοκτόνων ουσιών δεν μπορούν να γίνουν φυτά NGT-1.
- NGT-2 — Αυτή η κατηγορία είναι για τα φυτά που έχουν υποβληθεί σε πιο εκτεταμένες ή πολύπλοκες γενετικές τροποποιήσεις. Αυτά καλύπτονται από τους υφιστάμενους αυστηρούς κανόνες ΓΤΟ και θα υπόκεινται σε εκτίμηση κινδύνου. Πρέπει να λάβουν άδεια πριν από την εμπορική τους κατάρτιση στην ΕΕ.
Οι κανόνες θα ισχύουν τόσο για τα φυτά της Ευρώπης όσο και για τα εισαγόμενα. Αρκετά προϊόντα που τροποποιούνται με NGT είναι ήδη διαθέσιμα στην αγορά ή σε προηγμένη ανάπτυξη εκτός της ΕΕ. Παραδείγματα περιλαμβάνουν τον σίτο χαμηλής περιεκτικότητας σε γλουτένη, τις ανθεκτικές στους παθογόνους παράγοντες πατάτες και τον αραβόσιτο που είναι ανθεκτικός στην ξηρασία.
Ιχνηλασιμότητα, επισήμανση και εξαιρέσεις για τα κράτη μέλη
Η πλήρης ιχνηλασιμότητα και η επισήμανση θα παραμείνουν υποχρεωτικές για τα φυτά NGT-2 και οι χώρες της ΕΕ μπορούν να περιορίσουν ή να απαγορεύσουν την καλλιέργειά τους ακόμη και αν εγκρίνονται για καλλιέργεια στην ΕΕ. Οι φυτικές ποικιλίες που περιέχουν ή προέρχονται από εργοστάσιο NGT-1 θα καταχωρηθούν σε δημόσια βάση δεδομένων της ΕΕ και όλοι οι σακούλες σπόρων και το αναπαραγωγικό υλικό πρέπει να επισημαίνονται NGT-1, ώστε να επιτρέπουν στους γεωργούς να κάνουν τεκμηριωμένη επιλογή.
Για να κατευθύνει τη χρήση των NGT προς την ανάπτυξη φυτών με χαρακτηριστικά βιωσιμότητας (π.χ. κλιματική και αντοχή στα παράσιτα), ο κανονισμός καθιστά υποχρεωτική την παρακολούθηση των επιπτώσεων της βιωσιμότητας των φυτών NGT.
Βιολογικά φυτά
Δεν θα επιτρέπονται οι NGT στη βιολογική παραγωγή, αλλά η τεχνικά αναπόφευκτη παρουσία των φυτών NGT-1 δεν θα συνιστούσε μη συμμόρφωση. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει κατά πόσον ο παρών κανονισμός δημιουργεί διοικητικές, οικονομικές ή πρακτικές επιβαρύνσεις για τους φορείς εκμετάλλευσης βιολογικών προϊόντων, μεταξύ άλλων σχετικά με τη δική τους αντίληψη και την έννοια των καταναλωτών.
Δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και διπλώματα ευρεσιτεχνίας
Θα είναι δυνατή η κατοχύρωση πνευματικών δικαιωμάτων με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας NGTs, εκτός από τα χαρακτηριστικά ή τις αλληλουχίες που συμβαίνουν στη φύση ή παράγονται με βιολογικά μέσα. Οι ευρωβουλευτές εισήγαγαν διασφαλίσεις για την πρόληψη της συγκέντρωσης στην αγορά και για τη διασφάλιση της οικονομικής προσιτότητας και της δίκαιης πρόσβασης για τους γεωργούς, ώστε να διατηρούν το δικαίωμα να αποταμιεύουν και να αναφυτεύουν σπόρους.
Τα επόμενα βήματα
Ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και θα ισχύσει δύο χρόνια αργότερα.
