Τον Ιανουάριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την «Πυξίδα Ανταγωνιστικότητας» (Competitiveness Compass), έναν νέο στρατηγικό οδικό χάρτη με στόχο την αποκατάσταση του δυναμισμού της Ευρώπης και την τόνωση της οικονομικής μας ανάπτυξης.
Η πρωτοβουλία αυτή βασίζεται εξ ολοκλήρου στην εμβληματική ανάλυση της Έκθεσης Draghi για το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Η έκθεση του Mario Draghi είχε αναδείξει τρεις επείγουσες προτεραιότητες, τις οποίες η «Πυξίδα» έρχεται τώρα να μετατρέψει σε πράξη:
- Γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας
- Απανθρακοποίηση της οικονομίας με παράλληλη ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας
- Μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων και ενίσχυση της ασφάλειας
Ας δούμε αναλυτικά πώς εξειδικεύεται αυτή η προσέγγιση ανά πυλώνα:
1. Γεφύρωση του χάσματος καινοτομίας
Η «Πυξίδα» περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα δώσει νέα ώθηση στο οικοσύστημα καινοτομίας, εστιάζοντας σε τέσσερις άξονες:
- Ανάπτυξη τεχνολογιών αιχμής: Υλοποίηση στοχευμένων σχεδίων δράσης για την κβαντική τεχνολογία, τα προηγμένα υλικά, τη βιοτεχνολογία, τη ρομποτική και τις διαστημικές τεχνολογίες.
- Υποστήριξη των start-ups: Δημιουργία ενός φιλικού περιβάλλοντος για την ίδρυση και την ομαλή επέκταση των νέων εταιρειών, μέσω μιας ειδικής «Ευρωπαϊκής Στρατηγικής για τις Νεοφυείς Επιχειρήσεις και την Επέκτασή τους» (EU Start-up and Scale-up Strategy).
- Ψηφιακός μετασχηματισμός των μεγάλων επιχειρήσεων: Διευκόλυνση της υιοθέτησης τεχνολογιών, όπως η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) και η ρομποτική, με όχημα τη Στρατηγική Εφαρμογής της ΤΝ της ΕΕ.
- Απλούστευση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος: Διευκόλυνση της επιχειρηματικής δραστηριότητας σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω της μείωσης της γραφειοκρατίας. Κομβικό σημείο αποτελεί η πρόταση για ένα «28ο νομικό καθεστώς» (συμπεριλαμβανομένου του εταιρικού μοντέλου “EU Inc.”), το οποίο θα εγγυάται ένα ενιαίο σύνολο κανόνων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διευκολύνοντας την προσέλκυση επενδύσεων.
2. Απανθρακοποίηση της οικονομίας
Το σχέδιο καθορίζει τη στρατηγική μετάβασης σε μια καθαρή, προσιτή και ανταγωνιστική ενέργεια:
- Συμφωνία για Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industrial Deal): Μια πρωτοβουλία για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, ειδικά σχεδιασμένη για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες, ώστε να διευκολυνθεί η μετάβασή τους σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών.
- Εξατομικευμένα σχέδια δράσης: Παρουσίαση στοχευμένων οδικών χαρτών για τους πιο ευάλωτους κλάδους έντασης ενέργειας, όπως τα χημικά, ο χάλυβας και τα μέταλλα.
- Σχέδιο δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια: Μέτρα για τον εξορθολογισμό και τη συγκράτηση των τιμών και του κόστους ενέργειας για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
3. Μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων
Παρόλο που η ΕΕ διαθέτει ήδη το μεγαλύτερο δίκτυο εμπορικών συμφωνιών παγκοσμίως (καλύπτοντας 76 χώρες), η «Πυξίδα» υπογραμμίζει την ανάγκη για περαιτέρω θωράκιση των αλυσίδων εφοδιασμού:
- Συνεργασίες Καθαρού Εμπορίου και Επενδύσεων: Δημιουργία νέων διεθνών συμμαχιών για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης προμήθειας κρίσιμων πρώτων υλών, καθαρής ενέργειας, βιώσιμων καυσίμων και πράσινης τεχνολογίας. Η πρώτη ιστορική συνεργασία αυτού του τύπου υπογράφηκε με τη Νότια Αφρική τον Νοέμβριο του 2025.
- Αναθεώρηση των Δημόσιων Συμβάσεων: Τροποποίηση των κανόνων ώστε να εισαχθεί η «ευρωπαϊκή προτίμηση» (European preference) στους διαγωνισμούς του δημοσίου για κρίσιμους τομείς και τεχνολογίες, προστατεύοντας την εγχώρια παραγωγή από τον αθέμιτο ανταγωνισμό.
Πηγή: https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/competitiveness-compass_en
