Τον Μάρτιο του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση για τον Industrial Accelerator Act (IAA), ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο που στοχεύει στην ενίσχυση της βιομηχανικής βάσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην επιτάχυνση επενδύσεων απανθρακοποίησης και στη μείωση στρατηγικών εξαρτήσεων από τρίτες χώρες. Η πρωτοβουλία εντάσσεται στη συνολική προσπάθεια της ΕΕ για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, θέτοντας ως στόχο η μεταποίηση να αντιστοιχεί στο 20% του ΑΕΠ της ΕΕ έως το 2035.
Η πρόταση επικεντρώνεται σε στρατηγικούς βιομηχανικούς τομείς που θεωρούνται κρίσιμοι για τη μετάβαση προς μια κλιματικά ουδέτερη και ανταγωνιστική ευρωπαϊκή οικονομία. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι ενεργοβόρες βιομηχανίες, όπως τα μέταλλα, τα χημικά, το χαρτί και τα δομικά υλικά, η παραγωγή τεχνολογιών μηδενικών εκπομπών (net-zero technologies) και η αυτοκινητοβιομηχανία.
Τα βασικά σημεία της πρότασης
Ένας από τους βασικούς άξονες του IAA είναι η επιτάχυνση των αδειοδοτικών διαδικασιών για βιομηχανικές επενδύσεις. Προβλέπεται η ανάπτυξη ψηφιακών διαδικασιών, η λειτουργία ενιαίων σημείων εξυπηρέτησης (single access points) και η απλούστευση των διοικητικών απαιτήσεων, με στόχο τη μείωση του χρόνου υλοποίησης νέων έργων παραγωγής και απανθρακοποίησης.
Παράλληλα, η πρόταση εισάγει μέτρα που ενισχύουν τη ζήτηση για ευρωπαϊκά βιομηχανικά προϊόντα μέσω δημόσιων συμβάσεων και ορισμένων σχημάτων δημόσιας στήριξης. Η προσέγγιση αυτή επιδιώκει να δημιουργήσει ευνοϊκότερες συνθήκες για επενδύσεις στην ευρωπαϊκή παραγωγή και την καθαρή βιομηχανία.
Low-carbon και Union-origin προϊόντα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην προώθηση προϊόντων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος (low-carbon products) και προϊόντων ενωσιακής προέλευσης (Union-origin products). Η πρόταση προβλέπει ότι σε συγκεκριμένες δημόσιες συμβάσεις και καθεστώτα δημόσιας στήριξης θα εφαρμόζονται κριτήρια που λαμβάνουν υπόψη τόσο το περιβαλλοντικό αποτύπωμα όσο και την προέλευση των προϊόντων.
Στο πλαίσιο αυτό, θεσπίζονται σταδιακά ελάχιστες απαιτήσεις για συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο και τα δομικά υλικά, ενώ προβλέπονται ειδικές απαιτήσεις ενωσιακού περιεχομένου για ορισμένες κατηγορίες οχημάτων και εξαρτημάτων τους.
Industrial Manufacturing Acceleration Areas
Ένα ακόμη βασικό στοιχείο της πρότασης είναι η δημιουργία των Industrial Manufacturing Acceleration Areas, ειδικών περιοχών στις οποίες τα κράτη μέλη θα μπορούν να ολοκληρώνουν εκ των προτέρων κρίσιμες χωροταξικές, περιβαλλοντικές και ενεργειακές διαδικασίες. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται η ταχύτερη αδειοδότηση νέων βιομηχανικών επενδύσεων και η μείωση της αβεβαιότητας για τις επιχειρήσεις.
Οι περιοχές αυτές αναμένεται να λειτουργήσουν ως εστίες νέων επενδύσεων, υποστηρίζοντας την ανάπτυξη ευρωπαϊκών βιομηχανικών αλυσίδων αξίας και την εγκατάσταση παραγωγικών δραστηριοτήτων που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση.
Ενίσχυση της βιομηχανικής ανθεκτικότητας
Η πρόταση περιλαμβάνει επίσης ειδικές προβλέψεις για στρατηγικές επενδύσεις σε αναδυόμενους βιομηχανικούς τομείς. Στόχος είναι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης, η μείωση των εξαρτήσεων από εξωευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού και η διατήρηση τεχνογνωσίας και προστιθέμενης αξίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μέσα από το νέο πλαίσιο, η ΕΕ επιχειρεί να συνδέσει τη βιομηχανική πολιτική, την κλιματική μετάβαση και την οικονομική ασφάλεια, δημιουργώντας ευνοϊκότερες συνθήκες για παραγωγικές επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς.
Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής
Η πρόταση βρίσκεται στη νομοθετική διαδικασία και θα πρέπει να εγκριθεί από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο πριν τεθεί σε ισχύ. Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο:
- Εντός 12 μηνών από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, τα κράτη μέλη θα πρέπει να ορίσουν τουλάχιστον μία Industrial Manufacturing Acceleration Area.
- Από την 1η Ιανουαρίου 2029 προβλέπεται η εφαρμογή των πρώτων ελάχιστων απαιτήσεων για low-carbon και Union-origin προϊόντα σε δημόσιες συμβάσεις και ορισμένα καθεστώτα δημόσιας στήριξης.
Τι σημαίνει για τις ελληνικές επιχειρήσεις
Ο Industrial Accelerator Act αναμένεται να διαμορφώσει ένα νέο περιβάλλον για τη βιομηχανία στην Ευρώπη, με αυξημένη έμφαση στην απανθρακοποίηση, την παραγωγή καθαρών τεχνολογιών και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών αλυσίδων αξίας. Για τις ελληνικές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στους τομείς της μεταποίησης, των υλικών, της ενέργειας και των τεχνολογιών καθαρής μετάβασης, η νέα πρόταση ενδέχεται να δημιουργήσει ευκαιρίες για επενδύσεις, συμμετοχή σε νέα βιομηχανικά έργα και ενίσχυση της παρουσίας τους σε ευρωπαϊκές αγορές.
Ο IAA δεν αποτελεί μόνο εργαλείο απλούστευσης αδειοδοτήσεων. Αποτελεί μια ευρύτερη πρωτοβουλία βιομηχανικής πολιτικής που συνδέει την ανταγωνιστικότητα, την απανθρακοποίηση, τη στρατηγική αυτονομία και την ανθεκτικότητα των ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού, διαμορφώνοντας το πλαίσιο ανάπτυξης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας για τα επόμενα χρόνια.
